Thứ năm 07/05/15 15:20 PM

Một người bạn người Úc của tôi nói rằng kể từ khi đến Mỹ, anh đã thường xuyên chứng kiến ​​những cảnh sau đây: Khi đang nói chuyện với anh, ông bố hoặc bà mẹ bảo con họ làm một việc gì đó. Đứa trẻ lờ đi, nói một cách khinh khỉnh, "Biết rồi," và bỏ đi. Họ nói với anh bạn tôi cách bất lực, "Anh có thể làm gì khi có một đứa con như thế?"

thể hiện uy quyền một cách khôn ngoan

Cha mẹ phải có một ý thức mạnh mẽ về uy quyền của mình - quyền được con cái tôn trọng và vâng lời. Trong quyển The Moral Child, nhà tâm lý học William Damon nói rằng việc cha mẹ dạy con mình biết tôn trọng những lời dạy bảo đặt nền tảng cho sự phát triển đạo đức của trẻ trong tương lai. Trong quyển Take Back Your Kids, nhà tâm lý học về gia đình William Doherty, một người Công giáo, nói rằng chúng ta phải đối mặt với "một đại dịch không dạy bảo được trẻ." Cha mẹ không vững vàng, ông nói, là không dám thể hiện uy quyền dạy bảo con cái, từ chối la rầy trẻ và để cho trẻ đối xử tệ với họ.

Doherty chỉ ra rằng thỉnh thoảng việc kìm chế cơn nóng giận là cần thiết, nhất là khi trẻ thiếu tôn trọng hay ngang nhiên thách thức ta. Trong trường hợp trên, người bạn Úc của tôi nói rằng phản ứng phù hợp của cha mẹ với sự bất tuân này là nắm lấy trẻ dẫn riêng ra một góc, nhìn thẳng vào mắt nó: "Nghe này, mẹ là mẹ con. Con không được phép nói chuyện với mẹ như thế -.. không bao giờ, dù ở nhà hay nơi công cộng. Nếu con biết điều gì là tốt cho con, con phải nghe lời mẹ - ngay bây giờ. "

May mắn thay, có nghiên cứu cho thấy tại sao và làm thế nào để có thể sử dụng uy quyền của cha mẹ. Nhà tâm lý học Berkeley Diana Baumrind quan sát các gia đình và nhận thấy ba mô hình giáo dục của cha mẹ: nghiêm minh, độc đoán, và dễ dãi. Cha mẹ độc đoán sử dụng rất nhiều mệnh lệnh và đe dọa, nhưng ít lý luận. Cha mẹ nuông chiều dễ dãi rất yêu con nhưng lại ít dạy bảo chúng. Ngược lại, các bậc cha mẹ nghiêm minh kết hợp uy quyền với lý luận, công bằng, yêu thương, và khuyến khích phù hợp lứa tuổi tự lực. Ở tất cả các cấp độ phát triển, nghiên cứu của Baumrind và các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng những cha mẹ nghiêm minh biết cách nuôi dạy con giúp trẻ trở thành những con người tự tin, có năng lực và trách nhiệm.

Trong thực tế, việc nuôi dạy con cái nghiêm minh cần đạt được ít nhất năm điều.

Đầu tiên, chúng ta phải có lập trường mạnh mẽ phù hợp với những giá trị ta đưa ra. Ví dụ, chúng ta có cấm các chương trình TV, phim ảnh, và các trò chơi điện tử chứa nội dung khiêu dâm, bạo lực, từ ngữ tục tĩu, âm nhạc trần tục, dâm ô, hoặc lời bài hát xấu xa; tất cả các hình thức khiêu dâm; trang phục khiêu gợi; nhậu nhẹt; vũ hội qua đêm? Và chúng ta giải thích cho con cái những lý do về các quy định của ta, để trẻ hiểu rằng những nguyên tắc đó không phải được đặt ra tuỳ tiện nhưng dựa trên tình yêu thương và hạnh phúc của chúng.

Thứ hai, chúng ta phải có một chính sách không khoan nhượng đối với việc trẻ cãi lại, kể cả giọng nói lẫn ngôn từ. Khi trẻ em vượt qua ranh giới của sự tôn trọng, ngay lập tức, trẻ cần được sửa dạy kỹ lưỡng, chẳng hạn như "Con nói với mẹ bằng giọng như vậy à?" hoặc "Kể cả khi con đang buồn, con cũng không được phép nói với mẹ như thế."

Thứ ba, chúng ta phải tận dụng cách khôn ngoan việc dạy dỗ trẻ về những lỗi phạm. Ngay cả những lỗi nhỏ - một nhận xét ích kỷ về người anh em, một lời nói dối nhỏ nhặt, một sai sót trong công việc nhà được giao - phải được dạy bảo nghiêm túc. Theo thời gian, những việc làm nhỏ bé đó sẽ góp phần giúp cho trẻ có một lương tâm lành mạnh. Nếu chúng ta bỏ qua những điều nhỏ ấy, đứa trẻ sẽ không có  nền tảng vững chắc để đối phó với những vấn đề lớn hơn sau này. Nếu chúng ta không sửa dạy những sai phạm của đứa trẻ lên sáu, chúng ta sẽ gặp khó khăn khi đối diện với tiếng chửi thề và tiếng cửa đóng sầm khi nó mười sáu tuổi.

Thứ tư, chúng ta nên kỷ luật theo cách mà trẻ em phải chịu trách nhiệm cho hành vi của chúng. Một cách để làm điều đó là để làm cho trẻ tự phán xét việc chúng làm: "Đâu kết quả công bằng cho những gì con đã làm?" Bất cứ khi nào có thể, chúng ta nên yêu cầu trẻ khắc phục sai phạm: "Con có thể làm gì để sửa sai?" Nếu đứa trẻ nói rằng, "Con không biết", cho trẻ chọn một trong hai điều chúng có thể làm để chữa lành nỗi đau, đem lại hòa khí trong gia đình, giúp việc nhà, vân vân.

Cuối cùng, việc luyện tập khôn ngoan để trở thành những cha mẹ có uy quyền đòi hỏi cha mẹ phải giám sát cẩn thận. Các nghiên cứu trên các bậc cha mẹ có uy quyền cho thấy họ biết trẻ ở đâu, với ai, làm gì, kể cả các hoạt động trực tuyến (online) của chúng. Những cha mẹ này có tỷ lệ con cái có quan hệ tình dục, nghiện ma túy và nghiện rượu ở mức thấp nhất. Tiến sĩ Meg Meeker đưa ra lời khuyên cho các bậc phụ huynh: "Hãy trông chừng con cái bạn bằng đôi mắt của diều hâu."

Nếu bạn không xây dựng được phong cách nuôi dạy con cái nghiêm minh, bạn có thể cần phải dạy con bạn những gì tôi gọi là "lời nói vâng phục" (lý tưởng khi trẻ còn nhỏ, nhưng không bao giờ là quá muộn). Trong một khoảnh khắc yên lặng, hãy giải thích:

Điều rất quan trọng, ba mẹ muốn con hiểu: những người mẹ, người cha có bổn phận chăm sóc gia đình. Đó là trách nhiệm mà Thiên Chúa đã trao ban. Con cái có bổn phận vâng lời cha mẹ - làm những gì cha mẹ bảo con phải làm. Cũng giống như trong trường học: Một giáo viên có nghĩa vụ phụ trách lớp học. Học sinh trong lớp phải làm những gì giáo viên đó dạy bảo.

Vì vậy, khi ba mẹ bảo con làm điều gì đó - đi ăn tối, dọn dẹp đồ chơi, chuẩn bị đi ngủ - con phải nghe theo. Con không được phép nói "Không". Nếu con quên, ba mẹ sẽ nhắc nhở: "Hãy nhớ đến cuộc nói chuyện của chúng ta về đức vâng lời." Nếu con tiếp tục không vâng lời, con sẽ bị phạt.

Và ba mẹ mong con vâng lời trong vui vẻ và không phàn nàn. Vui vẻ vâng phục sẽ làm cho gia đình thành tổ ấm hạnh phúc cho mọi người.

Được rồi, nãy giờ mẹ nói với con gì nào? (Kiên nhẫn lắng nghe và nhắc lại những điều cần thiết.)

Chúng ta muốn dạy con cái biết rằng sự vâng phục là một đức tính tốt. Như David Isaacs đã chỉ ra trong cuốn sách Character Building, "Trẻ em cần được khuyến khích để vâng lời giúp đỡ cha mẹ chứ không phải vâng lời vì sợ hãi, một cách làm kém hiệu quả và thiếu tình thương. Vâng lời là khởi đầu hướng tới phát triển các đức tính của sự quảng đại."

(còn tiếp)

Nguồn: Thomas Lickona, Catholic Education Resource Center

Hồng Ân

Trở lại Đầu trang

Góc thảo luận khác